Gizlilik Makale Sosyal Medya

Dağıtık Sosyal Medya

Türkiye’de internet kültürünün gelişmesinde sansür ve yasakların payı azımsanmayacak şekilde önemli. Normal bir vatandaşın belki hiç öğrenemeyeceği DNS, VPN gibi bir çok kavram internet yasakları sayesinden artık herkes tarafından hakim olunan bir konu haline geldi.  İnternet kültürüne sürekli olarak katkı sunmaya devam eden iktidar bu sefer yeni bir kavramın vatandaşlar tarafından öğrenmesi için hazırlıklarını tamamladı. Yazının devamında buna değineceğiz.

Meclisten geçerek yasalaşan kanun teklifi ile “sosyal ağ sağlayıcısı” kavramı resmi kayıtlarımıza girmiş oldu. Bu kayıt bir tanımlamadan ziyade sorumluluk yüklemek üzere atılan adımdır. Sosyal Ağ Sağlayıcısı şirketler (Facebook, Twitter, Instagram vb) artık Türkiye’de bir temsilci bulundurmak zorundalar. Bu zorunluk ile beraber temsilci aracılığı ile şirketten istenildiği zaman veri talep edilecek, verileri paylaşmayan şirketlere de yaptırımlar uygulanacak.

Twitter Tek Çare Mi?

Özellikle Twitter yayınladığı şeffaflık raporlarında Türkiye, Çin ve Rusya gibi ülkelerden gelep talepeleri ve bu taleplere verdikleri yanıtları paylaşıyorlar. Bu raporlara baktığımız kullanıcıların bilgilerini paylaşmayan Twitter, içerik kaldırma taleplerinin ise çok azına cevap veriyor.

Twitter’ın ve kullanıcıların önünde şimdi büyük bir açmaz var;

  • Twitter, temsilci bulundurma talebine uyarsa istenildiği zaman kullanıcıların verilerini bugüne kadar yapmadığı bir şekilde ilgili mecralar ile paylaşmak zorunda kalacak. Verilerimizin gizliliğine ek olarak istenilen hesapların askıya alınması yani sansür mekanizması da işlemeye başlayacak.
  • Aksi durumda yani Twitter temsilci bulundurma talebine uymaz ise bu sefer siteye erişimi kısıtlanacak ve site trafiği %90 oranında kısıtlanabilecek.

Şahsımın Sosyal Medyası

İlk durumdan yola çıkarak tedirginlik duyanınız varsa bu haklı endişeniz Twitter’ın şuanki hali ile verilerimizi devletler ile değil ama şirketler ile paylaştığını gerçeği ile beraber yolumuz, her iki şekilde de alternatif bir mecranın gerekliliğine çıkıyor; Mastodon.

Mastodon 2016 yılından hayata geçen ve tamamen dağıtık bir şekilde çalışan Twitter benzeri bir uygulama. Bu uygulama sayesinde kişiler ve kurumlar kendilerine ait bir sosyal medya sunucusu kurabiliyor ve kurdukları bu sunucular üzerinden diğer tüm sunucular ile iletişim halinde kalabiliyorlar.

İlginizi çekebilir:  “Saklayacak bir şeyim yok. Neden gizliliğimi önemsemeliyim?”

Bu sayede verilerimiz başka firmaların değil tamamen kendi kontrolümüzde oluyor. Dağıtık yapısı sayesinde tüm sitelerin engellenmesi neredeyse imkansız hale geliyor ve tamamen reklamsız bir sosyal medya kullanmaya başlayabiliyoruz.

Reklamsız olması, verilerimizin başka firmalara satılmaması için daha önemli bir kriter olarak önümüze çıkıyor.

Nasıl Çalışıyor?

Mastodon’da her sunucu Yerel (instance) bir topluluk olarak görülüyor. Kayıt olduğunuz sunucuda, topluluk üyeleri ile birebir etkileşim haline girebiliyorsunuz. Buna ek olarak her Yerel Sunucu birbiri ile konuşarak Federe bir dünya yaratıyor. Bu sayede hem kendi yerelinizdeki kullanıcılar ile hem de diğer tüm suculardaki kullanıcılar ile etkileşim halinde olabilirsiniz.

Konuyu biraz daha ileri taşıyarak sadece kendinize ait bir Mastodon sunucusu da kurarak kendi verilerinizi kendi kontrolünüz altına alabilir aynı zamanda diğer kullanıcılar ile güvenli bir şekilde etkileşim halince olabilirsiniz.

Göçe Hazırlık

Meclisten geçen yasanın önemli bir kısmı 1 Ekim tarihinde yürürlükte olacak. Bu sürece kadar sosyal medya şirketlerinin ne gibi tavır alacağından bağımsız olarak artık kendi sunucularımızda tamamen kendimize ait bir sosyal medya yaratabiliriz.

Kullanım alışkanlarını hemen bırakmak çok zor olsa da en azından hazırlık yapabiliriz. Bu yüzden, hemen istediğiniz bir Mastodon sunucusuna kayıt olarak işe başlayabilirsiniz. Bu amaçla https://mastodon.social sitesi ziyeret edebilirsiniz. Mastodon’un nasıl çalıştığını merak ediyor ve çalışmasını test etmek istiyorsanız hemen bir hesap açabilirsiniz.

Eğer bir sivil toplum örgütü olarak kendi kitleniz ile tamamen özgür bir sosyal medya platformu kurmak isterseniz bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Tamamen özgür bir internet platformunda görüşmek üzere.

 

Bu yazı Friedrich-Ebert-Stiftung (FES) Derneği Türkiye Temsilciliği’nin katkıları ile hazırlanmıştır. Bu yazıda yer alan görüşler FES Derneği Türkiye Temsilciliği’nin görüşlerini temsil etmez.

 

Yazar Hakkında

Ramazan Subaşı

Ramazan Subaşı

İzmir Hackerspace'i kurucularındandır. Özgür yazılım, özgür donanım ve dijital aktivizm konularına ilgi duyuyor. Toplumsal Bilgi ve İletişim Derneği kurucu yönetim kurulu üyesidir.