Makale Mobil

Mobil Cihazınızı Googlesızlaştırmak

Bir Android cihaz satın aldığınızda genellikle pek çok uygulama kurulu bir şekilde ve Google servisleri açık olarak gelir. Çoğu Google servisi özgür olmayan yazılımlar içerir ve kullanıcının özgürlüğünü ihlal eder. Bunun yanı sıra bu servisler bir gözetim aracıdır.[1] Google; kullanıcıların arama geçmişini, aynı cihazda bulunan ve Google servislerini kullanmayan uygulamalardaki verilerini, kullanıcının günlük coğrafi konum bilgisini, Google Drive’da silinmiş olan dosyalarını[2] ve daha pek çok kişisel bilgisini elinde tutar. Google servislerini kullanarak yaptığınız her işi yapabileceğiniz, özgür ve mahremiyetinize saygılı bir başka uygulama mevcut. Bu gözetim devinin ürünlerini kullanmaya mecbur olduğumuz dayatmasına karşı alınabilecek önlemler var. Bu yazıda; muhtemelen Google servisleri kurulu şekilde gelen Android mobil cihazınızı Googlesızlaştırmanın yollarından bahsedeceğiz.

Ancak unutmayın ki bu yazıdaki önlemlerin hiçbiri sizi tamamen güvenli bir cihaza kavuşturmak için yeterli değildir. Sizin kullanım pratikleriniz ve alınabilecek teknik önlemlerle dijital güvenlik bir bütün olarak ele alınmalıdır. Yine de, bu yazıda tavsiye edilen yazılımlar cihazınızın satın aldığınız halinden daha güvenli ve özgür bir hale gelmesini sağlayacaktır.

İşletim Sistemi

İçinde Google Play Store kurulu olarak gelen bir Android cihazdan Google servislerini tamamen kaldırmanın yolu işletim sistemini değiştirip bir başka dağıtım kurmaktır. ReplicantOS ve LineageOS bu servisleri içermeyen iki farklı özelleştirilmiş Android dağıtımıdır. Bu dağıtımları kurduğunuz durumda cihazınızın garanti kapsamından çıkabileceğini de belirtmemiz gerekir.[3]

ReplicantOS[4]

Tamamen özgür bir Android dağıtımıdır. Özgür olmayan sürücüler de bulundurmadığından yalnızca sınırlı sayıda cihazda çalışmaktadır. ReplicantOS kullanarak Wifi, GPS gibi özgür sürücüsü bulunmayan donanımları kullanamazsınız. ReplicantOS bu yazı yazıldığı tarihte uzun zamandır güncellenmemiş durumda. Eğer kullanmaya karar verirseniz önce güncel bir sürümün mevcut olup olmadığını kontrol etmenizde yarar var, zira yazılımların güncellenmemeleri güvenlik açıklarını beraberinde getirebilir. Özgür olmayan sürücüleri kullanarak hem özgürlüğünüzden hem de güvenliğinizden ödün verdiğinizi unutmadan, ancak yine de Google servislerinden korunabileceğiniz ve Wifi ve GPS kullanabileceğiniz bir seçenek arıyorsanız LineageOS ilginizi çekebilir.

LineageOS[5]

Google servislerini içermeyen bir diğer Android dağıtımıdır. Çoğu Android cihazda çalışmaktadır[6]. Özgür olmayan sürücüleri kullanmasının bir güvenlik sorunu olduğunu göz önünde bulundurmak gerekir. Ancak yine de, öntanımlı olarak Google servislerle gelen cihazınıza oranla çok daha güvenli bir seçenektir.

Uygulama Deposu

F-droid[7] de Google Play Store gibi bir uygulama deposudur. Cihazınıza F-droid uygulamasını kurarak Google Play Store’da yaptığınız gibi uygulama arayabilir ve seçtiklerinizi telefonunuza kurabilirsiniz. F-droid’de bulununan uygulamalar özgür uygulamalardır. Eğer uygulama özgür olmayan web servisleri kullanmak gibi olumsuz özelliklere sahipse bunların bir listesini de uygulamaya F-droid üstünden bakarken görebilirsiniz.

Tarayıcı

En bilinen özgür tarayıcı seçeneği muhtemelen Firefox’tur. F-droid üstünde Mozilla Firefox’un son güncel sürümünü temel alan uygulama Fennec’tir[8]. Daha mahremiyet odaklı bir yazılım seçeneği arayışında iseniz sizin için uygun seçenek; otomatik olarak reklamları engelleyen, kullanıcı etkinlik takibini öntanımlı olarak devre dışı bırakan Firefox Klar[9] olabilir. Bahsedilen her iki yazılım da özgür olmayan Google Chrome karşısında özgür ve daha güvenli birer seçenektir.

İlginizi çekebilir:  Sahte bankacılık uygulaması, kredi kartı bilgilerine ulaşmaya çalışıyor

Arama Motoru

“Google servislerinin hepsinden vazgeçmek mümkün ancak, arama motorunu ne yapacağız?” dediğinizi duyar gibiyiz. Aradığınız her kelimeyi ve daha fazlasını (gizli sekmede olsanız dahi) saklayan Google yerine, kişisel verilerinizi toplamayan (dolayısıyla kimseyle de paylaşmayan) aynı zamanda da özgür bir yazılım olan DuckDuckGo’yu[10] kullanabilirsiniz. Google sizi izlerken, DuckDuckGo izlemiyor.

Video Uygulaması

2006 yılından beri Google’ın bir ürünü olan Youtube da bir gözetim aracıdır. Gayrımerkezi ve özgür bir yazılım olup, peer-to-peer teknolojisini kullanan PeerTube, Google servislerinden arınarak video izlemenizi sağlayacak bir seçenek sunuyor. F-droid’de de bulunan Thorium[11] uygulamasıyla PeerTube’de bulunan videoları mobile cihazınızdan izleyebilirsiniz.

E-posta İstemcisi

K9 Mail[12] e-posta hesaplarınızı ekleyebileceğiniz özgür bir e-posta istemcisidir. Özgür bir e-posta istemcisi kullanmak kaynak kodunu inceleyebildiğiniz bir yazılım kullanmanız itibariyle dijital güvenliğinizi korumak konusunda bir avantaj oluşturacaktır. Ancak kullandığınız e-posta servisinin güvenliğinden ve şifreli iletişimin sürdürüldüğünden emin olmadan (bu konu daha detaylı bir okuma gerektirmektedir[13]) tam bir güvenlikten bahsedemeyiz.

Harita

Open Street Map[14], gönüllüler tarafından geliştirilen özgür bir coğrafi veri deposudur. Coğrafi veriler için bir çeşit Vikipedi gibi düşünülebilir. Yapılan değişiklikler Google Maps’in aksine güncel olarak haritaya eklenir. Bu da afet halleri gibi acil durumlarda Open Street Map’e Google Maps karşısında büyük bir avantaj sağlamaktadır. Benzer şekilde Google için maddi getirisi düşük olan kırsal alanların haritalarının Open Street Map’te çok daha detaylı olduğunu görebilirsiniz. OSMAND (OSM Automated Navigation Directions)[15]; çevrimiçi ve çevrimdışı navigasyon özelliğiyle Open Street Map’i mobil cihazınızda kullanmanıza yarayacak, F-droid’den indirebileceğiniz özgür bir uygulamadır. Böylece mahremiyet açısından çok kritik bir veri olan coğrafi konumunuzu her an Google ile paylaşmadan harita kullanabilirsiniz. Dahası, Open Street Map’i kullanırken iyileşmesine de katkıda bulunabilirsiniz.

Görüntülü Konuşma

Görüntülü konuşma için Google Hangouts veya Zoom gibi diğer mülk yazılımlar tek seçenek değil. Jitsi, (ister meet.jit.si üstünden kullanın, isterseniz kendi sunucunuza kurun) yüksek performanslı bir görüntülü konuşma deneyimi sağlayan özgür bir yazılımdır. Mobil cihazlar için de F-droid’den indirebileceğiniz “Jitsi Meet”[16] adlı uygulamasıyla kullanabilirsiniz. Böylece görüşmenizdeki verileri Google veya bir başka gözetim şirketiyle paylaşmamış olursunuz.

Dijital güvenlik; kullanım pratikleriniz, kullandığınız yazılımlar, parola tercihleriniz gibi pek çok parametreye bağlı bir bütündür. Bu aşamalardan bazılarını uygulamanız sizi bir öncekinden daha güvenli bir konuma getirse de, eksikler oldukça gözetim riskine açık olduğunuzu aklınızdan çıkarmamalısınız. Yukarıdaki yazılımları halihazırda kullandığınız yazılımlara tercih ederek “görece daha güvenli ve özgür” bir cihaz elde etmiş olursunuz.

Kaynakça

[1]- https://stallman.org/google.html
[2]- https://en.wikipedia.org/wiki/Privacy_concerns_regarding_Google
[3]- https://www.quora.com/Does-unlocking-a-phones-bootloader-really-void-its-warranty-Cant-we-just-relock-them
[4]- https://replicant.us/
[5]- https://www.lineageos.org/
[6]- https://wiki.lineageos.org/devices/
[7]- https://f-droid.org/tr/
[8]- https://f-droid.org/en/packages/org.mozilla.fennec_fdroid/
[9]- https://f-droid.org/en/packages/org.mozilla.klar/
[10]- https://duckduckgo.com/
[11]- https://f-droid.org/en/packages/net.schueller.peertube/
[12]- https://f-droid.org/en/packages/com.fsck.k9/
[13]- https://guvenlik.oyd.org.tr/yazisma_guvenligi/index.html
[14]- https://www.openstreetmap.org
[15]- https://f-droid.org/en/packages/net.osmand.plus/
[16]- https://f-droid.org/en/packages/org.jitsi.meet/

Creative Commons Lisansı
Bu eser CCBY-SA ile lisanslanmıştır.

Bu yazı Friedrich-Ebert-Stiftung (FES) Derneği Türkiye Temsilciliği’nin katkıları ile hazırlanmıştır. Bu yazıda yer alan görüşler FES Derneği Türkiye Temsilciliği’nin görüşlerini temsil etmez.