Çeviri Siber Güvenlik

Ebeveynlere Rehber: Çocuklar için Güvenli Youtube ve İnternet Yayıncılığı

Çocuklarınızı birçok farklı tehlikeye karşı koruma için epey bir çaba harcıyorsunuz ama her gün internet üzerinden sayısız tehdide maruz kalıyorlar. Burada avcılar, rahatsız edici içerik, kimlik hırsızlığı girişimleri ve gerçek hayatta deneyimlemelerine izin vermeyeceğiniz diğer şeyler onları bekliyor.

Sarsıcı bir veri olarak şunu paylaşalım: Her 5 ABD’li gençten 1’i çevrimiçi olarak yabancılar tarafından kendilerine cinsel bir şekilde yaklaşıldığını söylüyor; sadece% 25’i bunu ebeveynlerine söylemiş.

Bir ebeveyn olarak bu korkunç bir veri.

Gençler, YouTube ve Reddit gibi web siteleri sayesinde neredeyse sonsuz bir içerik havuzuna erişebiliyorlar. Daha da kötüsü, İnternet, akıllı telefonların yükselişi ve sosyal medya kültürü, bu şeylere her yerden erişmemize izin veriyor. Ne düşünürseniz düşünün veya hakkında ne kadar bilgi sahibi olursanız olun, YouTube gibi platformlar çocukların büyüme şeklini değiştiriyor.

Bu her zaman kötü bir şey olmasa da çocuklar yeni bilgi kaynaklarına daha fazla erişebilir, bu kaynaklardan bazıları iyi, bazıları ise kötü olabilir. YouTube’da yararlı bilgiler bulmak kolaydır, ancak zararlı ve hatta kötü niyetli içeriğe rastlamak da öyle.

Çocuklarınızın Youtube’da izlediklerini nasıl kısıtlayabilirsiniz?

Bu sorunun cevabı basit değil. Neyse ki, YouTube ve İnternet erişimini kontrol etme konusunda ebeveynlerin kullanabileceği seçenekler var.

Ebeveynler için bir numaralı öncelik, çocuklarına kendi kendilerini çevrimiçinde korumayı ve sosyal medyayı güvenli bir şekilde kullanmayı öğretmek olmalıdır. Bir ebeveyn olarak çocuğunuzun yaptığı her şeyi her zaman izleyemezsiniz; ayrıca ergenliğin ileri yaşlarındaki gençler biraz dijital gizlilik/mahremiyet isteyebilir (ve gerçekten buna ihtiyaç duyabilir). Bunun yerine, çocuklarınıza kendilerini çevrimiçi ortamda nasıl koruyacaklarını öğretirken güvenlikleri konusunda proaktif olmaya odaklanın.

Çocuklar İnternette Ne Yapıyor?

Pew Araştırma Merkezi 2015 yılında yaptığı bir çalışmaya göre gençlerin (13-19 yaş arası) % 92’si her gün çevrimiçi oluyor ve % 75’i bir akıllı telefona sahip. Avustralya’da yapılan bir araştırma da ise 8-11 yaşındakilerin % 95’inin son ay içerisinde İnternet’e eriştiğini buldu.

Gençlerin en çok eriştiği yerler YouTube, Facebook gibi websiteleri ve Roblox gibi çevrimiçi oyunlardı. E-posta ve hatta kısa mesajlaşma birçok genç kullanıcı için sosyal medya kullanımının gerisinde kaldı. Instagram, YouTube, Snapchat ve vb platformlar neredeyse sonsuz bir içerik kaynağı sağlıyor.

Çevrimiçindeki Yabancıların Tehdit Edici Varlığı

Instagram ve Twitter gibi siteler yalnızca yakın arkadaşlarınız ve aile üyelerinizle bağlantı kurmanıza izin vermekle kalmaz, aynı zamanda hiç tanımadığınız yabancılarla iletişim kanalları da yaratır. Facebook kullanıcılarının yaklaşık yarısı, daha önce hiç tanışmadıkları kişilerden gelen arkadaşlık isteklerini kabul ederken ve çoğu kullanıcıda sonu tatsızlıkla biten sosyal medya hikayelerine sohbet isteklerine aşinadır. Peki YouTube’un videoların çoğunda yorumlara izin verdiğini ve bu yorum bölümlerinin sahte profillerin arkasına saklanan saldırgan yetişkinler tarafından yayınlanan bağlantılar içerebileceğini biliyor muydunuz?

Ebeveyn Kontrol Sistemleri

Birçok modern cihaz, uygulama ve web tarayıcısı, çocukların belirli içeriklere erişimini kısıtlayan ebeveyn denetimleri sunmaktadir. Ancak anti-virüs yazılımlarının çoğunun zaten ebeveyn denetimleri içerdiğini biliyor muydunuz? Böylece tek kurulumla iki koruma katmanı sağlanıyor. Bazı popüler seçenekler sıralayacak olursak:

  • Bitdefender –  premium sürüm birçok özellikle birlikte gelir, ancak bazı özellikleri çok müdahaleci: Bu özellikler arasında bir web kamerası filtresi, etkinlik raporları, geçmiş ve uyarılar, sosyal medya ve cep telefonu izleme, IP izleme ve engelleme, SMS ve çağrı izleme, web sitesi ve uygulama engelleme ve konum izleme bulunur.
  • Norton – Bu çok bilinen program zaman, web, arama, sosyal medya ve konum denetimi, kişisel bilgilerin korunması, erişim talebi ve 10 cihaza kadar destek içerir.
  • Avast – Yukarıdaki programlara göre daha az müdahaleci.  Ebeveynler belirli web sitelerini ve anahtar kelimeleri engelleyebilir.

Çabuk bir aramayla, hangi anti-virüs programının ne gibi ebeveyn kontrolleri  içerdiğini bulunabilir, ancak deneyimlerimize göre, güvenli İnternet kullanımını sağlamanın en iyi yolu eğitim ve iletişimdir. 

Netflix gibi birçok platform, içeriği bir parola ile kısıtlayan kendi iç ebeveyn denetimlerine sahiptir. Netflix, yalnızca yetişkinlere yönelik programları engellemek için çocuk odaklı kullanıcı hesaplarını parola ile destekler. iPhone’ların ayar menülerinde de ebeveyn denetimleri vardır.

Bazı teknoloji meraklısı çocuklar, belirli yazılımları yükleyerek ebeveyn denetimlerini aşabilir.

Çocuklarınıza işletim sisteminizde yönetici seviyesinde olmayan kullanıcı hesaplarına erişim izni vererek bunu yapmalarını önleyin. Bu tip hesapların çoğu, yalnızca belirli hesapların yeni yazılım yüklemesine izin verir.

Son olarak, çocuklarınızı bazı akıllı tarama alışkanlıkları konusunda eğitmek, onların güvenliğini sağlamak uzun bir yol kat etmenizi gerektirir. Onlara şunları öğretmek istersiniz:

  • Telefon numaranız, e-postanız, adresiniz veya kişisel resimleriniz gibi kişisel bilgilerinizi asla çevrimiçi ortamlarda paylaşmayın.
  • Paylaşım yapmadan önce düşünün. İnternette söylediğiniz her şeye adınız iliştirilmiştir, bu nedenle bir öğretmenin, arkadaşınızın, aile üyenizin veya potansiyel bir işverenin görmesini istemeyeceğiniz hiçbir şeyi yayınlamayın.
  • Çevrimiçinde yapılanların gerçek hayatta sonuçları olabileceğini anlayın.
  • Facebook ve diğer çevrimiçi platformlardaki gizlilik/mahremiyet ayarlarını anlamak için kendinize zaman ayırın.
  • Parolalarınızı paylaşmayın
  • Ebeveyninizin izni olmadan çevrimiçinde tanıştığınız biriyle buluşmayın.

Bunlar sadece genel prensiplerdir. Çocuklarınızın en çok keyif aldıkları hizmetler ve platformların  özelleştirilmiş ebeveyn kontrolleri sunup sunmadıklarına bakmakta fayda vardır.

Facebook

Facebook hala en popüler sosyal medya platformlarından biridir, ancak daha genç kullanıcılar bu platformdan giderek uzaklaşıyor. Çocuğunuz olurya Facebook kullanıyorsa, bir profile sahip olmak çocuğunuzun okuldaki arkadaşlarına uyum sağlama becerisinde büyük rol oynar. Bu durumda, yalnızca olağan çevrimiçi tehlikeler değil, aynı zamanda çocuğunuzun paylaşacağı şeyler gelecekteki kariyerini etkileyebilecektir. Hem üniversitelere giriş departmanlarında görev yapanlar hem de işe alım sorumluları zamanında Facebook vb yerlerde yapılan paylaşımların başvurucunun şansına zarar verebileceğini belirtiyor.

Peki bunun video yayıncılığıyla ne ilgisi var? Facebook, Facebook Live adlı yeni bir video canlı yayın ürününü tanıttı. Bu ürün sayesinde kullanıcının arkadaş listesine yönelik yayın yapabiliyor. Bu yayınların kayıtları da paylaşılabilir. Yani kullanıcının yayınlamayı seçtiği herhangi bir şeyin ham, düzenlenmemiş görüntülerinin onunla bağlantısı olmayan kullanıcılarla paylaşılabilir hale geliyor. Ne yazık ki Facebook, bu videolardan bazıları yüzünden büyük eleştiri aldı. Özellikle de toplu tecavüz videoları ve Philando Castile cinayetiyle ilgili olanlar yüzünden…

YouTube

YouTube, kendisine olan erişim biçimlerini modernize etti. Artık bu popüler video paylaşım sitesi her yaştan insan tarafından kullanılıyor. Birçok ebeveyn çocuklarını eğlendirmek veya eğitmek için YouTube’a güveniyor. Çoğu kişi için bu işe yarasa da, YouTube’da çocuklara uygun gibi görünen pek çok rahatsız edici içerik de var.

YouTube’da her şey var: çocuk şovları, oyuncak incelemeleri, oyuncu yorumlarıyla iç içe geçmiş video oyunu görüntüleri (“Haydi Oynayalım” olarak bilinir) ve çok daha fazlası. YouTube’un içerik oluşturucuları, küçük çocuklara hitap eden içerikler sağlamak için fazlasıyla isteklidir. Örneğin resmi Peppa Pig YouTube hesabı, şovun bölümlerini ücretsiz olarak canlı yayınlıyor.

Ancak her şeyin çocuk dostu olmasını bekleyemezsiniz. YouTube’da çok sayıda kötü niyetli ve müstehcen içerik bulunabilir. Kullanıcılar sakıncalı videoları “işaretleme” yeteneğine sahiptir;  YouTube da çocuk modu sunmaktadır. Ama bu çözümler mükemmel değildir. Çok küçük çocuklar için güvenli internetin tek yolu vardır: Ebeveynler onların ne izlediğinin farkında olmalıdır.

  • Çocuklar kulaklık olmadan izlesin ki ne izlediklerini dinleyebilin.
  • Zaman zaman video izleme geçmişlerini kontrol edin.
  • Şüpheli içerik söz konusu olduğunda mevcut eğilimleri anlayın (bu konuya daha sonra değineceğiz).
  • Çocuklarınızı uygun olduğunu bildiğiniz kanalları izlemeye teşvik edin.

YouTube’un Karanlık Yüzü

YouTube’da çocuk dostu kanallar arasında ile çocuğunuzun maruz kalabileceği şüpheli içerikleri nasıl tanıyacağınızı bilmek önemlidir. Görünüşte zararsız görünen sayısız kanal var ki derin bakış atıldığında içeriğin gerçekte ne kadar rahatsız edici olduğu ortaya çıkaracaktır.

Logan Paul Nesli

Logan Paul milyonlarca abonesi olan popüler bir YouTuber’dır. Bu aboneler arasında birçok genç hayran da var. Bu internet ünlüsü Japonya’nın meşum İntihar Ormanı’nı keşfederken bir cesedin videosunu yayınlayınca 2017’nin sonlarında yaşanan büyük bir tartışmanın konusu oldu.  Logan sonunda videoyu kaldırdı ve resmi bir özür yayınladı, ancak çoğu kişi tarafından bu özür “çok az, çok geç” olarak değerlendirildi.

Elsagate

Bir başka YouTube skandalı ise Elsagate skandalıdır. Son yıllarda, Örümcek Adam, Frozen‘dan Elsa ve Peppa Pig gibi ikonik çocuk dostu karakterler rahatsız edici, çocuklara uygun olmayan temalar içeren videolarda kullanıldı. Bu videolar, resmi sahiplerinin izni olmadan yasadışı olarak üretildi, ancak birçok çocuk bunları günlerce izledi.

İlginizi çekebilir:  RTÜK interneti kontrol edebilir mi?

Bu videolardan bazıları açıkça sahte olsa da, diğerleri standart bir animasyon yapısına sahipti ve bu da çocukların farkı anlamasını zorlaştırıyordu. Bu videolarda karakterler genellikle şunları yapıyordu:

  • Birbirlerine iğne enjekte etmek
  • Saldırmak, çalmak ve birşeyleri kırmak.
  • Karakterlerden birini hamile bırakmak.
  • Karakterlerden birini hamile bırakmak. Hamile Elsa ve diğer Disney karakterlerini içeren sayısız video vardı. Elsa ve diğer Disney karakterlerinin hamile olduğu birçok video vardı.

Garip Disney ve Marvel Canlı Aksiyon İçerikleri

Oyuncuların Disney karakterleri gibi giyindikleri ve canlı aksiyon skeçleri oynadıkları popüler videolar da var. Bir kez daha belirtelim. Bu videolar da çocuklara uygun olmayan, rahatsız edici içeriklerle doludur. Bu videoların çoğu aramalarda genelde ilklerde çıkarlar çünkü içerik oluşturucular YouTube algoritmasını manipüle etmeyi iyi biliyorlar. Basit bir Örümcek Adam ya da Elsa aramasında görülecektir ki bu tip videolar viral hale geldikleri için hemen gözönüne gelecektir.

Önerilen İçerik

Ebeveynlerin uğraşması gereken bir diğer konu da önerilen içeriktir. Pek çok çocuk hala dikkat aralıklarını geliştirme evresindedir. O yüzden bir videoda birkaç dakika geçtikten sonra kenar çubuğundan önerilen bir videoyu tıklayabilirler. Böylece birden, YouTube’un önerilen içerik çukuruna düşmnüş olurlar.

YouTube’un önerilen içeriği bir dizi özel sıralama faktörüne göre belirlenir. Bir video epeyce popülerse ve bir şekilde ilgiliyse görüntülenecektir. Bu nedenle, çocuklarınız bir Karlar Ülkesi klibi izledikten sonra önerileri tıklarsa, hamile Elsa ve Örümcek Adam videolarının akışlarında görünmesi uzun sürmez. Böylece çocuklarınıza yetişkinlerin bile ürpertici bulacağı içeriklerin sunulmaya başlamış olur. Bunu nasıl durdurabilirsiniz? Bunu durdurmak için şu iki şey dışında birşey yapabilmek mümkün değil: katı ebeveyn denetim ayarlarını kuracak ve çocuklarınızın internet kullanımını gerçek zamanlı olarak izleyeceksiniz.

YouTube Ebeveyn Ayarları

YouTube’da ebeveyn denetimleri mevcuttur. Mükemmel olmaktan uzaktırlar ve bazı kötü içerikler yine de sızmaya devam eder, yine de çocuklarınızın rahatsız edici bir şey görme riskini en aza indirebilirsiniz. YouTube’un ebeveyn denetimleriyle ayarlarıyla yapabilecekleriniz şunlardır:

  • Belirli içerik türlerini ve kullanıcıları engelleyebilirsiniz. Bildiğiniz belirli bir kanal veya içerik türü varsa onu doğrudan engelleyebilirsiniz.
  • Yalnızca onaylanmış içeriğe izin verin. Ebeveynler çocuklarının neyi izleyeceklerini belirliği içeriği onaylayarak sınırlayabilirler. Çocuklar yalnızca bu içeriği izleyebilecek, başka hiçbir şey izleyemeyecek.
  • Aramayı kapatın. YouTube’da arama işlevi kapatılabilir. Bu, okuyabilen ve yazabilen çocukların ebeveynleri için harika bir seçenektir.
  • Yalnızca YouTube Çocuk kullanımı sağlanabilir. Bu, YouTube’un çocuklara uygun bir sürümünü isteyen ebeveynler için popüler bir seçenektir. Her şeyi engellemese de yetişkinlere yönelik içeriğin çoğu otomatik olarak erişilmez hale gelir.

Snapchat

Snapchat, kullanıcıların arkadaşlarına resim ve video gönderebileceği mobil cihazlar için geliştirilmiş bir mesajlaşma uygulamasıdır. Uygulama gençler ve genç yetişkinler arasında popülerdir ve anketler, ABD’li gençlerin % 32’sinin Snapchat kullandığını göstermiştir.

Facebook’un aksine, hesabına doğrudan erişim olmadan çocuğunuzun Snapchat üzerindeki etkinliğini izleyemezsiniz. Bu yüzden:

  • Çocuğunuzdan Snapchat mesajlarını sizin yanınızda açmasını isteyin.
  • Uygulamanın ayarlarına gidin ve mesajların yabancılardan değil yalnızca arkadaşlarından alınabildiğine emin olun.

2014 yılında Snapchat bir hackleme ile manşetlerin gündemindeydi. İçeriği “anlık kaydetme”yi sağlayan üçüncü parti bir uygulama hacklenmişti. 90.000’den fazla ifşa edici fotoğraf İnternete sızdırıldı. Ne yazık ki bunların bazıları reşit olmayan bireylere aitti.

“Snap”lerin fotoğraf ya da video olabileceğini unutmayalım. Facebook Live ve Youtube içeriği için olan kaygılarınız burada da geçerli olmalı.

Çevrimiçi Oyunlar

Oyun dünyası oyuncuların diğer oyuncularla etkileşime girip iletişim kurabileceği çevrimiçi çok oyunculu bir iş modeline giderek daha fazla yöneldi. StarCraft, World of Warcraft, PUBG ve Fortnite gibi oyunlar tamamen çok oyunculu, Minecraft ve Call of Duty gibileri ise hem tek oyunculu hem de çok oyunculu modlar sunuyor.

Şunu unutmayalım: Video oyunları için yaş ve içerik derecelendirmelerini belirlemeye yönelik ESRB derecelendirme sistemiçevrimiçi etkileşimleri çoğunlukla dikkate almıyor. Bu nedenle, Fortnite gibi bir video oyunu, renkli grafikleri ve çizgi film benzeri sanat tarzı ile yüzeyde çocuk dostu görünebilirken, yetişkin oyuncular oyunun sesli sohbetinde istedikleri her şeyi söyleyebilirler.

Çevrimiçi Kumar – CS: GO Kumar Skandalı

Kamuoyunda video oyunu tartışmaları son derece karmaşık hale gelebilir. Örneğin çok oyunculu  bir savaş video oyunu olan Counter-Strike: Global Offensive (CS: GO)’a bakalım. Oyun içinde  sanal oyun içi öğeler gerçek para kullanılarak satın alınabiliyor. Özellikle de bir oyuncunun silahlarını veya karakterini süslemek için “görünümler” (skins) veya sprey boya ile boyanmış tasarımlar satılıyor. Bunlardan bazılarının değerinin bin doları aştığı biliniyor.

Kullanıcılar arasında da skin ticareti yapmak da mümkündür. Hatta oyuncular websiteleri açarak daha fazla kullanıcıya ulaşıp sahip olduklarının değerini artırmaya çalıştılar. Bu siteler milyonlarca izleyiciye ulaşmak için YouTube ünlülerini de kullanıyorlar.

Kendini kandırma! Bunlar aslında kumar siteleridir. 

Bu web sitelerinde oyuncular, canlı karşılaşmalarda şansa ve bahislere dayalı olarak “skin” kazanır ya da kaybederler. Bu kurulum esasen kumar olmakla birlikte, gerçek para yerine “skin”ler kullanıldığından kumarın yasal tanımından kaçmayı başarıyor. Bu skin’ler ise daha sonra gerçek para ile satılıyor. Bu yüzden, oyun geliştiricileri reşit olmayan oyuncuların bu sitelerde kumar oynama olasılığıma binaen yine de toplu davalara hedef oldular.

2016’da büyük bir skandal meydana geldi: yukarıda bahsedilen web sitelerinde kumar oynadıkları videolarıyla meşhur olan TmarTn ve Syndicate adlı Counter Strike YouTuberlar sahip oldukları sitelerinde bizzat bahis hilesi yaparken yakalandılar. Videolarında bu iki oyuncu kumar oynuyor ve oyuncuların ne kadar kazandıklarını gösteriyorlardı. Ancak hiç bir zaman kumar oynadıkları sitenin kendi siteleri olduğunu izleyicilere söylemediler. Tüm kazançları kurguydu, çoğu reşit olmayan milyonlarca destekçilerini yanılttılar ve onları kumar oynamaya teşvik ettiler.

“Ganimet Kutusu” Bağımlılığı

Benzer bir yeni trend de, “ganimet kutuları”nın yükselişidir. Bazı oyunlarda oyuncular, açıldığında oyuncuya oyun içinde kullanılabilecek diğer sanal öğelerden rastgele seçilmiş bir seçim veren sanal bir sandık satın alabilir veya kazanabilirler. Randomizasyon faktörü yüzünden ganimet kutularının kumarın kılık değiştirmiş hali olduğu iddia ediliyor.

Aslında, Belçika hükümeti ganimet kutuları aleyhine karar vererek onları bir tür kumar olarak nitelendirdi bile. Büyük şirketler çok kazançlı olduğu için bu ganimet kutularını teşvik etmeye devam ediyorlar. Video oyunu endüstrisinde, büyük şirketler aşırı sayıda ganimet kutusu satın alan kullanıcılar için “balinalar” terimini kullanmaya başladı.

Ganimet kutularını farklı isimler altında göreceksiniz. Örneğin, Rainbow Six: Siege oyununda bunların adı “Alfa Paketleri”dir. Yukarıdaki ekran görüntüsü, Overwatch‘tan sezonluk bir “yağma kutusu” gösteriyor.

Oyun için Satın Almalar

Cep telefonu oyunları genellikle mikro satın alma seçenekleri içerir. Bu seçenekler, bir oyunda gerçekleşen her türlü işlemi içerir. Satın almalar genellikle App Store veya Google Play Store hesabınıza bağlı kredi kartı ile yapılır. PlayerUnknown’s Battlegrounds, Pokemon Go ve Roblox gibi ücretsiz oynanabilen oyunlarda aşırı miktarda mikro satın alma seçenekleri vardır.

Ebeveynlerin bu tip mikro işlemlerden haberdar olması gerekir. Bunlar çocuklarınız için bağımlılık yapabilirler ve bazı aşırı durumlarda, kredi kartınıza ağır bir yük yüklenmiş olabilir.

Çıkarımlarımız

Çocukların ve gençlerin çoğu için İnternet, yaşamları üzerinde olumlu bir etki yarattı. Ebeveyn olarak sorumluluğunuz ise, İnternet kullanımında çocuklarınızın çevrimiçi gizliliği ve dijital güvenliği arasında sağlıklı bir denge sağlamaktır. Onlarla sosyal medya ve içerik tüketimi hakkında kapsamlı bir şekilde konuşmak ve sorunlar ortaya çıktığında müdahale etmeye hazır olmak gerekir.

Aktif bir dinleyici olun, belirli bir içeriğin tehlikeleri hakkında onları eğitin ve çevrimiçi eylemlerinin sonuçları olabileceğini anladıklarından emin olun. Çocuğunuzun en çok kullandığı web sitelerini ve hizmetleri anlamak için biraz zaman ayırın. Onlara çevrimiçi olarak başkalarıyla nasıl etkileşim kuracaklarını öğretmek, giderek daha İnternet merkezli bir toplumda başarılı olmanın ayrılmaz bir parçasıdır.

Yazar Hakkında

Aviva Zacks içerik yöneticisi, yazar, editör ve fırın işlerinden gerçek anlayan birisidir. Çalışmadığı zamanlarda, verandasında bir fincan kafeinsiz kahve eşliğinde kitap okumaktan hoşlanır.

Bu yazı ilk olarak Safety Detectives sitesinde yayınlanmıştır; link

 

Bu çeviri Friedrich-Ebert-Stiftung (FES) Derneği Türkiye Temsilciliği’nin katkıları ile hazırlanmıştır. Bu çeviride yer alan görüşler FES Derneği Türkiye Temsilciliği’nin görüşlerini temsil etmez.

Yazar Hakkında

Dijital Güvenlik

Dijital Güvenlik, kişisel veri güvenliği, gizlilik, iletişim teknolojileri ve sosyal medya üzerine gelişmeleri paylaşan bir haber sitesidir. Dijital Güvenlik, tarafsız ve veri odaklı haberler, yazılar, makaleler yayınlar.

1 Yorum

Yorum yazmak için tıklayınız